Ayarlar

İlerleme

İlk denemede doğru oranı düşük olan etkinliği masada gerçek nesnelerle tekrar edin. Aşağıda her etkinlik için bir öneri var.

Okuma bölümü

Okul öncesinde hedef okumayı öğretmek değil, okumaya hazırlamaktır. 4–5 yaşta Hece Davulu, Uyak Avı ve İlk Ses oyunlarını önerin. Harf Yolu, harflere ilgi gösteren 5–6 yaş çocuklar ve 1. sınıf öğrencileri içindir.

Oyunlar bölümü

Eşleştirme, örüntü, gölge, farklı olanı bulma ve boy sırası oyunları sayı ve harf bilgisi gerektirmez; dikkat, görsel bellek, karşılaştırma, sınıflama ve sıralama gibi okul öncesi düşünme becerilerini çalıştırır. Zorluk, çocuğun başarısına göre tur tur ayarlanır.

Eşini Bul'da bir kart dizisi, eşleşmeyen deneme sayısı çift sayısını geçmediyse "ilk denemede doğru" sayılır.

Etkinlikler ve masada devamı

Etkinlikler ana sayfada soldan sağa, somuttan soyuta doğru sıralıdır. Her dijital etkinliği aynı gün gerçek nesnelerle tekrarlamak öğrenmeyi kalıcı kılar.

Okuma etkinlikleri

Oyunlar

Gelişimsel tasarım ilkeleri

• Somuttan soyuta. Etkinlikler Bruner'in somut–resimsel–soyut sırasını izler: önce nesneler sayılır ve birleştirilir, sonra benek ve sayı doğrusu gibi modellerle çalışılır, en son + ve = işaretleri kullanılır. İşlem cümlesi (3 + 2 = 5) çocuk somut işlemi yaptıktan sonra gösterilir.
• Okuma gerektirmez. Tüm yönergeler Türkçe sesli okunur. Hoparlör düğmesi ya da Benek'e dokunmak yönergeyi tekrarlar. Konuşma balonundaki yazı yetişkinler içindir.
• Sayma ilkeleri. Her nesne bir kez sayılır ve numaralanır (birebir eşleme), sayılar hep aynı sırayla söylenir, son söylenen sayı "kaç tane" sorusunun cevabı olarak vurgulanır (kardinalite).
• Hata cezalandırılmaz. Süre sınırı, can kaybı ya da kırmızı çarpı yoktur. İlk yanlışta çocuk yeniden denemeye davet edilir; ikinci yanlışta uygulama birlikte sayarak model olur ve doğru cevabı parlatır. Bu, Vygotsky'nin yakınsal gelişim alanındaki iskele desteğidir.
• Kısa dikkat süresi. Turlar 3–8 sorudur ve her tur bir çıkartmayla kapanır. Hareket molası ekran süresini böler, saymayı bedene taşır.
• Çoklu temsil ve onluk yapı. Bir sayı aynı anda nesne, nokta, rakam ve sözcük olarak sunulur. Otobüs koltukları, uğur böceği benekleri ve kartlardaki noktalar hep 5'li sıralar halindedir; çocuk 5'i ve 10'u bir bütün olarak görmeye başlar.
• İnce motor gelişimi. Dokunma alanları büyüktür. Sürükle-bırak gereken her yerde tek dokunuş da çalışır.
• Yön kavramı. Sağ–sol ayrımı bu yaşta henüz oturmadığı için yönergelerde "sağ/sol" yerine "parlayan kanat" ve "öbür kanat" denir.
• Sürece övgü. Geri bildirimler "zekisin" yerine "çok güzel saydın" gibi çabayı öne çıkarır.
• Uyarlanır zorluk. Sayılar çocuğun başarısına göre tur tur büyür ya da küçülür; çocuk ne sıkılır ne bunalır.

Okuma bölümünün dayanakları

• Resmî sıra. Harf Yolu, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (2024) Türkçe programındaki ses gruplarını izler: a, n, e, t, i, l · o, k, u, r, ı, m · ü, s, ö, y, d, z · ç, b, g, c, ş · p, h, v, ğ, f, j. Program bu grupları kolay sesletim, kullanım sıklığı, yazım kolaylığı ve sözcük üretimine göre kurmuştur.
• Ses esaslı öğretim. Her harf dersi programdaki basamakları izler: sesi hissetme ve ayırt etme, harfi tanıma, harfi yazma, sesten hece, heceden kelime. Ünsüzler tek başına adlarıyla ("ne", "le") söylenmez; sesleri anahtar kelime ve hecelerle duyurulur.
• Önce küçük harf, dik temel harf. Program önce küçük harfin, sonra büyük harfin öğretilmesini ister. İzleme bölümü küçük harfi tırnaksız dik temel harf biçiminde, başlangıç noktası ve yönüyle gösterir. Hamle sırası sınıfta kullanılan kitaptan farklıysa öğretmenin gösterdiği sıra esastır.
• Yalnızca öğrenilen harfler. Kelime ve cümle oyunları, çocuğun o ana kadar öğrendiği harflerle yazılabilen kelimeleri seçer. Cümle çalışması, programdaki gibi ikinci gruptan sonra açılır.
• Hece Türkçenin anahtarıdır. Türkçe yazım saydamdır, her harf tek bir sesi karşılar; bu yüzden Türk çocukları çözümlemeyi hızlı öğrenir. Hece farkındalığı Türkçede kelime okumanın en güçlü göstergelerinden biridir. Bu nedenle kelimeler hece hece renklendirilir ve hece hece dinletilir.
• Hazırlık sırası. Türk çocuklarında hece ve uyak farkındalığı 3–4 yaşta, ilk sesi ayırt etme daha sonra gelişir. Hazırlık oyunları bu sırayla dizilmiştir.
• Hız değil anlam. Program "önemli olanın hızlı değil anlamlı öğrenme" olduğunu vurgular. Her okuma görevi bir resimle anlamı sorar; süre sınırı yoktur.

Kaynaklar: MEB Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Türkçe Dersi Öğretim Programı (2024); Yurdakal, 2024, Temel Eğitim Dergisi; Öney ve Durgunoğlu, 1997, Applied Psycholinguistics; Akyüz ve Doğan, 2019; Güldenoğlu, 2016.

İlerlemeyi sıfırla

Yıldızlar, çıkartmalar ve istatistikler silinir; ayarlar korunur. Cihazı başka bir çocuk kullanacaksa işe yarar.